اگر دنبال یک آهنگ برار مازندرانی مشتی میگردید که برای رفیق صمیمیتان بفرستید یا در جمعهای دوستانه گوش دهید، احتمالاً میدانید که این سبک موسیقی چقدر در سالهای اخیر پرطرفدار شده است. موسیقی مازندران دیگر فقط محدود به شمال کشور نیست؛ الان در تمام ایران، از پایتخت گرفته تا جنوبیترین شهرها، صدای خوانندههای خوشصدای مازنی شنیده میشود. اما داستان این "برار" گفتنها چیست؟ چرا اینقدر این کلمه در آهنگهای شمالی تکرار میشود؟
راستش را بخواهید، در فرهنگ مازندران، کلمه "برار" فقط به معنی برادر خونی نیست. این کلمه یک جور مرامنامه است. وقتی یک نفر را برار صدا میزنند، یعنی روی او حساب ویژهای باز کردهاند. آهنگهایی که با این مضمون ساخته میشوند هم معمولاً همین حس وفاداری، پایداری و رفاقتهای قدیمی را منتقل میکنند. در این مطلب قرار است کمی بیشتر در مورد این سبک موسیقی و حس و حالش گپ بزنیم.
چرا آهنگهای برادرانه مازنی اینقدر محبوب شدند؟
شاید برایتان سوال باشد که چرا بین این همه سبک، آهنگ برار مازندرانی انقدر ترند شده. یکی از دلایل اصلیاش لحن حماسی و در عین حال سوزناک این آهنگهاست. موسیقی مازندران ذاتا ریتم خاصی دارد که حتی اگر زبان طبری را متوجه نشوید، آن حس مردانگی و غیرت را در صدایش حس میکنید. خوانندههای شمالی معمولاً از ته دل میخوانند و این صداقت در اجرا، به دل شنونده مینشیند.
از طرف دیگر، شبکههای اجتماعی مثل اینستاگرام و تیکتاک هم بیتاثیر نبودند. کلیپهای کوتاهی که با این آهنگها ساخته میشوند، از تصاویر جادههای جنگلی گرفته تا دورهمیهای ساده دور آتش، باعث شد که این سبک موسیقی به گوش همه برسد. حالا دیگر فرقی نمیکند کجای ایران باشید، شنیدن یک آهنگ شاد یا غمگین مازنی در مورد رفاقت، میتواند حال و هوای آدم را عوض کند.
سبکهای مختلف آهنگ برار مازندرانی
جالب است بدانید که تمام آهنگهای این دسته مثل هم نیستند. ما معمولاً دو نوع کلی داریم که هر کدام طرفداران خودش را دارد:
آهنگهای حماسی و لاتی
این مدل آهنگها معمولاً ریتم تندتری دارند و در متنشان از کلماتی مثل "ببر مازندران"، "یل"، "جنگی" و اینطور چیزها استفاده میشود. این سبک بیشتر در جشنها، عروسیها یا وقتی دوستان دور هم جمع هستند پخش میشود. خواننده در این آهنگها از شجاعت و نترس بودن رفیقش تعریف میکند. اگر میخواهید به رفیقتان نشان دهید که چقدر برایتان مهم است و مثل کوه پشتش هستید، این مدل آهنگ برار مازندرانی بهترین گزینه است.
آهنگهای غمگین و احساسی
اما همه چیز که شادی و کلکل نیست. گاهی رفاقتها با دلتنگی یا دوری همراه میشود. آهنگهای غمگین مازنی که با سازهایی مثل نی یا کمانچه همراه هستند، بدجوری آدم را منقلب میکنند. در این آهنگها معمولاً از بیوفایی روزگار یا دلتنگی برای برادری که دیگر نیست صحبت میشود. سوز صدای خوانندههای شمالی در این قطعات واقعاً شنیدنی است و میتواند برای لحظات تنهایی یا خلوتهای دونفره عالی باشد.
نقش سازهای سنتی در جذابیت موسیقی شمال
نمیشود از موسیقی مازندران حرف زد و به سازهایش اشاره نکرد. اگرچه امروزه تنظیمهای کامپیوتری و ارگ وارد کار شدهاند، اما هنوز هم جادوی اصلی دست سازهای اصیل است. دوتار مازندرانی یا همان کمانچه معروف، وقتی لابلای یک آهنگ برار مازندرانی نواخته میشود، اصالت کار را چند برابر میکند. این سازها یک جور هویت به آهنگ میدهند که باعث میشود شما حتی در اوج مدرنیته هم بوی شالیزار و جنگل را حس کنید.
بسیاری از خوانندههای نسل جدید سعی میکنند این سنت را حفظ کنند. آنها با ترکیب سبکهای جدید پاپ با ملودیهای فولکلور، توانستهاند ذائقه جوانها را هم جلب کنند. به همین خاطر است که میبینیم یک پسر نوجوان تهرانی هم همانقدر با این آهنگها کیف میکند که یک پیرمرد در قلب روستاهای سوادکوه.
محبوبترین خوانندگانی که آهنگ برار میخوانند
اگر تازه میخواهید وارد دنیای موسیقی مازنی شوید، حتماً اسمهایی مثل وحید مرادی، عباس یداللهزاده، یا مهران قربانی به گوشتان خورده است. اینها کسانی هستند که در سالهای اخیر با خواندن چندین آهنگ برار مازندرانی توانستند جایگاه ویژهای پیدا کنند. هر کدام از این خوانندهها سبک خاص خودشان را دارند. یکی صدایش خشدار و حماسی است و دیگری با تحریرهای نرمتر میخواند.
نکته جالب اینجاست که این خوانندهها معمولاً برای همدیگر هم میخوانند! یعنی رفاقت در دنیای واقعیشان هم جاری است. همین باعث میشود که وقتی آهنگی در مورد "برار" منتشر میکنند، مخاطب حس کند که این حرفها فقط برای پر کردن بیتهای شعر نیست و واقعاً از دل برمیآید.
چطور یک آهنگ خوب برای رفیقمان انتخاب کنیم؟
انتخاب کردن بین این همه آهنگ کار راحتی نیست. اما برای اینکه بهترین گزینه را پیدا کنید، اول به موقعیت فکر کنید. اگر رفیقتان قرار است ازدواج کند یا تولدش است، بروید سراغ آهنگهای شاد و پرانرژی که اصطلاحاً به آنها "تکدست" هم میگویند. این آهنگها خوراک رقص و پایکوبی هستند.
اما اگر میخواهید در یک استوری اینستاگرامی از مرام و معرفت کسی تشکر کنید، یک آهنگ برار مازندرانی ملایمتر انتخاب کنید که متنش بیشتر روی رفاقت متمرکز باشد. کلماتی مثل "سفرهدار"، "مشتی" و "باوجود" در این آهنگها زیاد به کار میرود که بار معنایی مثبتی دارند.
تاثیر زبان طبری بر جذابیت اشعار
شاید بعضی کلمات برای کسانی که شمالی نیستند کمی غریب باشد، اما همین لهجه و کلمات خاص است که به آهنگها نمک میدهد. مثلاً وقتی خواننده میگوید "ته غم نبینم می برار"، شاید کلمه به کلمهاش را متوجه نشوید، اما لحن ادا کردنش به شما میفهماند که دارد آرزوی سلامتی برای برادرش میکند. زبان طبری زبانی بسیار آهنگین است و برای ساختن ترانههایی که با احساسات بازی میکنند، پتانسیل بالایی دارد.
بسیاری از شنوندگان غیرمازنی میگویند که حتی بدون دانستن معنی دقیق کلمات، با ریتم و ملودی این آهنگها ارتباط برقرار میکنند. این همان جادوی موسیقی است که مرزها و زبانها را کنار میزند. آهنگ برار مازندرانی در واقع زبانی برای بیان وفاداری است که همه آن را میفهمند.
آهنگهای مازنی در ماشین و جاده
بپذیریم که هیچ چیز مثل یک پلیلیست کامل از آهنگهای شمالی در جاده چالوس یا هراز نمیچسبد. وقتی پیچهای جاده را رد میکنید و صدای یک آهنگ برار مازندرانی از باندها پخش میشود، لذت سفر دوچندان میشود. این آهنگها انگار با طبیعت شمال گره خوردهاند.
خیلیها عادت دارند وقتی با دوستانشان به سفر میروند، این سبک آهنگها را با صدای بلند پخش کنند و همخوانی کنند. این همخوانیها خودش یک جور خاطرهسازی است. موسیقی مازندران پتانسیل عجیبی برای ایجاد حس همبستگی دارد. وقتی همه با هم یک بیت را فریاد میزنند، آن پیوند رفاقتی محکمتر از قبل میشود.
جمعبندی و حال و هوای نهایی
در نهایت، باید گفت که آهنگ برار مازندرانی چیزی فراتر از یک قطعه موسیقی ساده است. این آهنگها راوی قصههایی از رفاقت، ایستادگی و مردانگی هستند. فرقی نمیکند طرفدار پروپاقرص موسیقی محلی باشید یا فقط گاهی به گوشتان بخورد؛ نمیتوان منکر انرژی مثبت و حال خوب این سبک شد.
اگر تا به حال سراغ این سبک نرفتهاید، پیشنهاد میکنم چند مورد از کارهای جدید را دانلود کنید و گوش بدهید. مطمئن باشید پشیمان نمیشوید. موسیقی مازندران با آن همه تنوع و اصالت، همیشه چیزی برای غافلگیر کردن شما دارد. پس همین حالا یکی از این آهنگهای مشتی را برای "برار" زندگیتان بفرستید و به او یادآوری کنید که چقدر برایتان عزیز است. رفاقتها پایدار و گوشهایتان پر از موسیقیهای اصیل و دلنشین!